Đổi việc: khi nào nên đi và cách đi cho đúng

Phần lớn quyết định nghỉ việc được hình thành vào lúc bực nhất — sau một cuộc họp tệ, một lần bị bỏ qua, một tuần quá tải. Đó là lúc cảm xúc mạnh nhất và cũng là lúc tệ nhất để quyết một việc ảnh hưởng tới nhiều năm.

Việc cần làm là tách tín hiệu thật ra khỏi cơn khó chịu tạm thời.

Phân biệt hai loại

Phép thử đơn giản: ghi lại cảm giác mỗi tuần trong hai tháng. Nếu nó dao động theo sự kiện thì đó là cơn; nếu nó ổn định ở mức thấp thì đó là tín hiệu.

Bốn lý do đi có cơ sở

1. Hai năm không học được gì mới. Đây là lý do vững nhất, vì nó nói về tương lai chứ không về sự khó chịu hiện tại.
2. Không còn chỗ cho bước tiếp theo — vị trí đã có người và tổ chức không mở rộng.
3. Không đồng ý với cách tổ chức làm việc ở mức căn bản, đã nói và không thay đổi được.
4. Công việc đang làm hỏng sức khoẻ hoặc các quan hệ quan trọng kéo dài, và không phải giai đoạn có điểm kết.

⚠️ Một lý do cần cẩn thận: chỉ vì lương ở nơi khác cao hơn. Phần chênh lệch thường bị bù lại bởi thời gian thích nghi, rủi ro về văn hoá mới, và việc mất đi vốn quan hệ đã xây. Lương cao hơn là lý do chính đáng khi đi kèm ít nhất một trong bốn lý do trên.

Trước khi quyết: thử sửa

Nhiều vấn đề thật ra giải quyết được trong nội bộ, và thử trước thì không mất gì:

• Nói thẳng với quản lý về điều mình cần. Nhiều người nghỉ việc mà người quản lý chưa từng biết vấn đề là gì.
• Đề nghị đổi mảng hoặc đổi bộ phận. Chi phí thấp hơn nhiều so với đổi công ty, và giữ được vốn quan hệ.
• Đề nghị một dự án khác. Đôi khi vấn đề là công việc đã hết chỗ để học chứ không phải tổ chức.
• Nghỉ một thời gian nếu nguyên nhân là kiệt sức — nghỉ rồi quyết khác hẳn với quyết trong lúc kiệt.

Tìm việc khi đang có việc

1. Giữ kín. Tin đồn lan rất nhanh và nó đổi cách người khác đối xử với mình ngay cả khi cuối cùng mình ở lại.
2. Không dùng thời gian và thiết bị của nơi đang làm cho việc tìm việc.
3. Nói chuyện rộng trước khi ứng tuyển hẹp. Vài cuộc trò chuyện với người trong ngành cho biết thị trường đang thế nào, và thường dẫn tới cơ hội tốt hơn là nộp hồ sơ.
4. Đừng nghỉ trước khi có việc trừ khi có lý do đặc biệt — vị thế thương lượng khác hẳn.
5. Nói về nơi cũ một cách điềm đạm trong phỏng vấn. Nói xấu chỗ cũ là tín hiệu xấu rõ nhất mà một ứng viên có thể phát ra.

Đánh giá một lời mời

Ngoài lương, bốn điều đáng hỏi rõ trước khi nhận:

• Vị trí này được lập ra vì lý do gì? Người trước nghỉ, hay đây là vị trí mới? Hai trường hợp rất khác nhau.
• Thành công ở vị trí này trong sáu tháng đầu nghĩa là gì? Nếu không ai trả lời được rõ thì đó là dấu hiệu.
• Ai là người mình báo cáo, và mình được gặp họ chưa?
• Nguồn lực thực tế là gì? Ngân sách, người, quyền quyết.

🔴 Đừng quyết chỉ dựa trên buổi phỏng vấn. Xin nói chuyện với một hai người sẽ làm cùng, và nếu được thì với ai đó đã rời tổ chức đó.

Đàm phán

• Đàm phán sau khi đã có lời mời, không đàm phán trong lúc còn đang được đánh giá.
• Nói con số dựa trên giá trị và mặt bằng, không dựa trên nhu cầu cá nhân.
• Nhớ những thứ ngoài lương — thời gian linh hoạt, ngân sách học tập, thời gian bắt đầu. Nhiều thứ trong số này dễ được đồng ý hơn tiền.
• Mọi thứ quan trọng phải có trong thư mời chính thức. Lời hứa miệng về thăng tiến hoặc thưởng thường không tồn tại khi người hứa rời đi.

Rời đi cho đúng

Đây là phần quyết định thứ mình mang theo — và trong hầu hết ngành, thế giới nhỏ hơn người ta tưởng.

1. Báo người quản lý trực tiếp trước tiên, trực tiếp, không qua thư.
2. Báo trước đúng hoặc hơn thời hạn trong hợp đồng.
3. Bàn giao tử tế — tài liệu, đầu mối liên hệ, những việc đang dở. Đây là thứ được nhớ lâu nhất.
4. Không lôi kéo đồng nghiệp đi cùng trong thời gian còn làm.
5. Giữ nguyên chất lượng công việc tới ngày cuối. Những tuần cuối là những tuần được quan sát nhiều nhất.
6. Không nói xấu khi ra đi, kể cả trong buổi phỏng vấn nghỉ việc. Phản hồi có thể thẳng thắn nhưng nên về việc, không về người.
7. Cảm ơn cụ thể những người đã giúp mình.

Giữ liên lạc sau đó. Đồng nghiệp cũ là nguồn cơ hội lớn nhất trong phần còn lại của sự nghiệp, và quan hệ đó chỉ tồn tại nếu được duy trì.